हिजो मात्र हो जस्तो लाग्छ संविधान सभाको चुनाव सम्पन्न भएको, हेर्दा हेर्दै २० बर्ष भैसकेछ। सुरुका दिनहरु त्यति सहज थियनन्, चुनाव भयो अनि जिते तेहि नेताहरु, राजनैतिक किचलोहरु काएम नै रहे। तर राम्रो संविधानको निर्माणसंगै दन्दहिणताको स्तिथि भने रहेन, राम्रो कामलाई पुरस्क्रित गर्ने परम्परा बस्यो। आखिर केहि समयको कुरा त थियो नि, जनतामा बिस्तारै बिवेक बढे पछि नेताहरुको चयन नामले होइन कामले हुन थाल्यो। आफ्नो भविश्य नेपालको अन्योलले असुरक्षीत थानेर बिदेशियका म जस्ता धेरै नेपाल फर्किन थाले, अनि साथमा लिएर आए अमुल्य अनुभावहरु। आजकाल पहिला कहिलै नभएको बेस्तता छ मेरो, प्राधापकको जागिर बाहेक अफ्नै एउटा कन्सल्टिन्ग कम्पनी अनि बृहत राष्ट्रिय विकास आयोगको सदस्य। ‘बृहत राष्ट्रिय विकास आयोग’ एक राष्ट्रिय समिति हो जो नेपाल सरकारको लागि think tank को रुपमा काम गर्छ। आज तेसैको Meeting को लागि जानु छ १० बजे।
नया नेपालको निर्माण संगै नेपाली शब्दकोशबाट “नेपाली टाईम” भन्ने शब्द हटेको हुनाले हो कि सबै जाना ९:३० मा नै आईपुगि सकेछन्। कार्यक्रमको सुरुमा निति निर्माण तथा समाजशास्त्री प्रो रुपक थपलिया र भुगोल तथा समाजशास्त्री प्रो सबिन निन्ग्लेखुको कमिटिले अध्यागमनको नया निति प्रस्तुत गर्नु भयो। नेपलमा ब्याप्त गैरकानुनी अध्यागमनको समस्या धेरै बिकराल हुन थलिसकेको थियो, कामको खोजिम विश्व भरिका मनिसहरुको ओहिरो थियो, बिशेष गरि भारतिय र चिनिया को। भारतिय नगरिकहरुलाई पनि भिसा लिनु पर्ने तथा हरेक नागरिक तथा कानुनी रुपमा नेपालमा रहेका बिदेशी कामदारहरुलाई Biometric Identification Card वितरण गर्नु पर्ने सुझाव दिनु भयो (जो सुकैलाई काम दिँदा biometric card जाँच्नु पर्ने)। खुला सिमानामा छेकबार लगाउनु भन्दा गैर कानुनी कामदारलाई काम नादिनु नै राम्रो उपाय देखियो।
त्यस पछि पर्यटन बिशेषज्ञ डा. अभय कान्त सिग्देल अध्यक्ष रहनु भयेको कमिटिले अफ्नो निति प्रस्तुत गर्यो। गैर कानुनि आप्रवाशी समस्याको कारण आन्तरिक पर्यटनमा जोड दिनु पर्ने आवश्क्ता उहाँले औँलाउनु भयो। नराम्रा परिपाटीलाई त्याग्दै विकास संगै अफ्नो परम्परालाई पनि कायम राख्न खोज्ने समुदायहरुलाई दिइने बिसेष Incentives हरुको विवरण दिनु भयो। प्रकृति तथा वातावरण बिशेषज्ञ डा. प्रभा लभाजु संगको संयुक्त प्रयासमा इकोटुरिज्मको नया निति पनि डा. सिग्देलले प्रस्तुत गर्नु भयो।
त्यस पछि प्रो. प्रभात लामिछाने र डा. बिक्रम श्रेष्ठको कमिटिले वातावरण प्रदुर्शणको बारेमा प्रस्तुत गर्नु भयो। नेपालको वायु प्रदुर्शणको मापदण्ड WHO को मापदण्ड भन्दा माथि रखु पर्ने कुरा प्रो. लामिछाने ब्य्क्त गर्नु भयो र तेसको साथै उहाँ तथा उहाँका बिधार्थीहारुले आविस्कार गरेको नया Air Filter को बारेमा जानकारी दिनु भयो। डा. श्रेष्ठले नेपालको Groundwater मा ब्याप्त Arsenic तथा Mercury समस्याको समाधान Salicornia विरुवा द्वरा Phytoremediation को माध्यमले गर्न सकिने उहाँको खोज बारे जानकरी दिनु भयो।
पुर्व पष्चिम ४ lane को १००० कि मि सिधा राजमार्गको निर्माण पछि, ई. जुवेल श्रेष्ठ र ई. ललित मान महर्जनको टोलिले मुख्य हिमालहरुको Base Camp सम्म भुमि मुनि बाट पुग्ने शक्तिशाली रेलको लागि लिग निर्माणको महत्वकाँक्षि गुरु योजनाको बारेमा जानकारि दिनु भयो। नेपाल टेलिकमका डाइरेक्टर ई. सुमित थापाको संयोजकतामा बनेको कमिटिले देशमा सबै घरलाई Free Landline सुविधाको वितरण पछि अब देशको हरेक कुनामा Free WiFi वितरण संभन्दि अफ्नो योजनाहरु प्रस्तुत गर्नु भयो।
म र प्रो. असिम बाँस्कोटा रहेको कामिटिले देश ब्यापि रुपमा १९७२ देखि हाल सम्मको Landuse Classification सम्पन्न गरि तेसको रिपोर्ट प्रस्तुत गरौँ। अब सबै नागरिकहरुले Internet मा नेपालको कुनै पनि ठाउँको Spatial & Temporal Landuse हेर्न सक्छन् र आफ्नो इच्छा अनुसार Interactive Internet Platform मा manipulation पनि गर्न सक्छन्। देशको कुन भागमा कति खनिज छ, कुन ठाउँमा Groundwater कति छ, कुनै ठाउँको Plant Biomass कति होला, गाउँमा बाटो लैजान कुन ठाउँ बाट लगे छरितो हुन्छ, दैवि प्रकोपको बेला उद्धार गर्न कुन मार्ग जाँदा सजिलो होला इत्यादीहरु को Analysis सजिलै हुने भयो।
कार्यक्रममा अरु यस्तै धेरै कुराहरुको चर्चा भए, सकिएका कामहरुको सरकारले बिस्तारै औपचारिक रुपमा उद्घाटन गर्छ अनि गर्नु पर्ने भनेर पेस गरिएका योजनाहरुका लागि बजेट बिनियोजन गर्न राष्ट्रिय सभा र प्रतिनिधि सभामा छलफलको लागि प्रस्तुत गर्छ।
यस सपनाका सबै कलाकारहरु काल्पनिक हुन, कसै संग मेल खान गए संयोग मात्र हुने छ
अप्देट
यो ब्लग लेखि सकेर एसो अरुहरुको ब्ल्ग पनि चाहर्दै बस्दा मनोज गजुरेलको एउटा लेख फेला परें। उहांको सोच नया नेपलको बारे मेरो जस्तै रहेछ, खुशी लाग्यो